୧୮୯୬ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଆ କଲେଜ ଖଣ୍ଡ ବିଖଣ୍ଡିତ ଓଡ଼ିଶାରେ ମାତ୍ର ଥିଲା ତିନି ଗୋଟି । ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସ ଅଧୀନରେ ଥିଲା ରାଜାସ୍ କଲେଜ । ସେତେବେଳେ ଏଫ୍.ଏ ଖସଡ଼ାରେ ଥିଲା “ଜାନକୀ ପରିଣୟ” । ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦିତ ନ ହୋଇଥିବା ଯୋଗୁଁ ପିଲେ ଅନ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ୁଥିଲେ । ଦିନେ କ୍ଳାସ୍ସ ସାରି ଅଧ୍ୟାପକ ପଣ୍ଡିତ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଫେରନ୍ତେ ଗିଡୁଗୁ ରାମମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ କିଛି ତେଲୁଗୁ ଅଧ୍ୟାପକ ଥଟ୍ଟା କରି କହିଲେ, “ଦେଖନ୍ତୁ ଆମ ତେଲୁଗୁ ଭାଷାରେ…
ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷ୍ଣୁ ପରିବାରରେ, ସେଥିପାଇଁ ସେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନରେ ଯାଇ କିଛି ସମୟ କଟାଉ ଥିଲେ । ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମାତୃ ପିତୃ ବିୟୋଗ ପରେ ସେ ଭୂତ ପ୍ରେତରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖି ଅନେକ ସମୟରେ ଡରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଥିବା ଜଣେ ଧାଈ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାତିରେ ରାମ ନାମ ଜପି ନିଦ୍ରା ଗଲେ ଭୟ ସଞ୍ଚାର ହେବନାହିଁ ।” ତାଙ୍କ କଥାକୁ ପାଥେୟ କରି ନିଦ୍ରା ସମୟରେ ରାମ ନାମ ଭଜନ କରି ଶୋଉଥିଲେ ।…
ଦାରୁ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପେ ରତ୍ନସିଂହାସନେ ବିରାଜିଛ ନୀଳମଣି ଚକ୍ର ସୁଦର୍ଶନ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ସଙ୍ଗେ ଧରି ହଳପାଣି । (୧) କୋଟି କନ୍ଦର୍ପଙ୍କ ରୂପର ପ୍ରଭାରେ ହୋଇଅଛ ରୂପବନ୍ତ ଅଧାଗଢ଼ା ହୋଇ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠରେ କରୁଛ ଲୀଳା ଅନନ୍ତ । (୨) ଭକତ ବତ୍ସଳ ତୁମେ ଭାବଗ୍ରାହୀ ଉତ୍କଳର ଗଣ୍ଠିଧନ ତୁମରି ଭାବରେ ବିହ୍ବଳିତ ଆଜି ସବୁ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମନ । (୩) ଜାତି, ଧର୍ମ, ଭେଦଭାବରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବରେ ତୁମରି ଶରଧାବାଲି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଭକ୍ତି, ଅନୁରାଗର ଡୋରିରେ ସଭିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଛ ବୋଲି ।…
ଏଠି କୁଆଡ଼େ ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ଆଉ ଆମେ ବି ସ୍ୱାଧୀନ? କିନ୍ତୁ ଏଇ ସ୍ୱାଧିନତା ଭିତରେ ଅହରହ ନାରୀର ଇଜତ୍ ଲୁଟ୍ ହୋଇଚାଲେ ଦିନର ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ଆଉ ରାତିର ବି ସେଇ ଗାଢ ଅନ୍ଧକାରରେ । କ’ଣ ବା ଭୁଲ୍ ଥିଲା ଉନ୍ନାଓର ସେଇ ବିଚାରୀ ଝିଅଟିର? ଗୁହାରିଟେ କରି ଚାକିରିଟେ ପାଇଁ କେବଳ ଆସିଥିଲା ଧାଇଁ ଭୋଟ ପାଇ ରକ୍ଷକ ହୋଇ ଭକ୍ଷକ ସାଜି ବସିଥିବା ସେଇ ଲମ୍ପଟ ‘ସେଙ୍ଗାର’ ପାଖକୁ । ହେଲେ କ’ଣ ପାଇଲା…
ନିରୀହ ନାରୀକୁ କରାଯାଏ ମନଭରି ବଳାତ୍କାର, ଗରିବକୁ ମିଳେ ଏଠି ଅକଥନୀୟ ଅତ୍ୟାଚାର, ଶୋଷଣକୁ ମିଳେ ଅବାଞ୍ଛିତ ପୁରସ୍କାର, ଏଠି ପୁଣି ନାଗରା ବାଜେ ସ୍ୱାଧୀନତାର । ଅଫୁଟା କଢ଼ିଟି ହୁଏ ଧର୍ଷଣର ଶିକାର, ଡାଉରୀ ସାଜେ ନବବଧୂ କାରଣ ମୃତ୍ୟୁର, ଜାତିଭେଦ ନାଁରେ ହୁଏ ଅଶାନ୍ତ ସହର, ଏଠି ନାଗରା ବାଜେ ସ୍ୱାଧୀନତାର । ନିତି ନିତି ହୁଏ ଯଥେଷ୍ଟ ବ୍ୟଭିଚାର, ଦୁର୍ବଳ ଉପରେ ସବଳର ଖୋଲା ଅତ୍ୟାଚାର, ସତ୍ୟ ଉପରେ ମିଥ୍ୟାର ଖୁବ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଚାର, ଏଠି…
