କେବେ ମନର କଥା ତ କେବେ ମନର ବ୍ୟଥା ଆଉ କେବେ କିଛି ତଥ୍ୟକୁ ପରିବେଷଣ କରିବାର ଏକ ବିଶେଷ ମାର୍ଗ ହେଉଛି କବିତା, ଯାହାକି ଲେଖକରୁ ହୃଦୟରୁ ସିଧା ପାଠକର ହୃଦୟକୁ ଛୁଏଁ ।
ନା କାଉର କର୍କଶ ରାବ ନା କୁମ୍ଭାଟୁଆ ବଣି, କୋଇଲିର କୁହୁକୁହୁ ସ୍ୱର, ଆଉ ତ ଶୁଭୁନି । ଶୁଭୁ ନାହିଁ ଆଉ ଗୋରୁ ଗୋଠ ହମା ରଡ଼ି, ନାହିଁ ଯେ ବସନ୍ତ, ନା ଅଛି ଶୀତର କୁହୁଡ଼ି । ନା ବସନ୍ତର ଆମ୍ୱ ବଉଳ ନା ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଆମ୍ୱତୋଟା, ନାହିଁ ଯେ ଚାଳ ଛପର ସବୁଆଡ଼େ ଖାଲି ବଡ଼ କୋଠା । ଖାଇଲାଣି ନଦୀ ଆଉ ନାହିଁ ଯେ ପୋଖରୀ ମିଳୁନି ଆଉ ତାଳ ସଜ, ନା ମିଳୁଛି ଖଜୁରୀ ।…
ସ୍ୱାଧୀନ ଚିତ୍ତର ସ୍ୱାଧୀନ ହସ୍ତରେ, ସ୍ୱାଧୀନ କରଇ ଯୁଦ୍ଧ; ପରାଧିନ ଗ୍ଲାନି ପରର ଗୋଲାମି, ସ୍ୱାଧୀନ ମାଗଇ ସୁଧ ।…୧ ସ୍ୱାଧୀନ ଜନ୍ମଇ ସ୍ୱାଧୀନ ବଢ଼ଇ, ସ୍ୱାଧୀନତା ପରିଚୟ; ଭାବନା ସ୍ୱାଧୀନ କର୍ମରେ ସ୍ୱାଧୀନ, ପରାଧିନ ଦେହେ ଭୟ ।…୨ ସ୍ୱାଧୀନ ମନରେ ସ୍ଵାଭିମାନୀ ଚାଲେ, ସ୍ୱାଧୀନକୁ କରି ଅସ୍ତ୍ର; ପରାଧିନତାର କୁଠାର ନିନ୍ଦାକୁ, ସ୍ୱାଧୀନେ ତଡ଼ଇ ଶସ୍ତ୍ର ।…୩ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ଚଢ଼େଇ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ, ସ୍ୱାଧୀନ ବିଶାଳ ଦେଶ; ପଞ୍ଜୁରୀ ଭିତରେ ପକ୍ଷୀ ଛଟପଟ, ବନ୍ଦୀର ଫାଶରେ ଝାସ ।…୪ ମୁକ୍ତିର…
ପବନ ଏବେବି ଅଭିମାନ କରେ ତୁମ ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ପତର ଫାଙ୍କରେ ଜହ୍ନ ଏବେବି ମୁହଁ ଘଷେ ଆକାଶ ଛାତିରେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ପୂର୍ଣିମା ରାତିରେ । ଲିଭିଲା ଜୁଇର ପାଉଁଶ ଗଦା ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାର ଆଉ ରାହା ନାହିଁ ଋତୁ ପରେ ଋତୁ ଆସିଲା ଓ ଗଲା ତୁମେ କିଆଁ ଆସିଲ ନାହିଁ l ହୃଦୟର ସେହି ଜାଗାରେ ତୁମେହିଁ ପ୍ରିୟା ଥିଲ ଚିର ଦିନର ତୁମ ବିନା ସେହି ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ଏକ ଶୂନ୍ୟ ପାତ୍ର…
ତମେ ଆସ ଜହ୍ନ ଆଲୁଅରେ ପୁଣି ହଜିଯାଅ ଭସା ବାଦଲରେ ତମେ ବି ନିଜେ ଜାଣନା କେମିତି ବା ଜାଣିବ ମୋ ମନର ଭାବନାକୁ ତମେ ଅଛ ସିନା ମୋ ମନରେ, ହେଲେ ତମେ ତ ଆଉ କାହା ମନରେ ତମେ ଅଛ ସିନା ମୋ ସ୍ୱପ୍ନରେ, ହେଲେ ତମେ ଆସ ଆଉ କାହା ସ୍ଵପ୍ନରେ ଏ ମନକୁ ଯେତେ ବୁଝାଇଲେ ସେ ଛୋଟ ପିଲା ପରି ପୁରା ଅବୁଝା ହେଲେ ବି ଏ ପାଗଳ କେବଳ…
ତୁ ଯେବେ ଯେବେ ମାଟି ବିଦାରି ଉଠୁ ମୋ ସ୍ୱପ୍ନର କିଆରିରେ, ମୁଁ ବିଛାଇଦିଏ… ଦି ହାତର ଅଙ୍ଗୁଳି ତୁ ଶକ୍ତ ହେଉ ଚେର ବିଛାଉ ଲଢ଼ିବାକୁ ସୀମାହୀନ ଯୁଦ୍ଧଟେ ଯେମିତିକି ମୁଁ ତୋ’ର ଚିରଶତ୍ରୁ । ମାଟି ସହ ତୋ’ର ସମ୍ପର୍କ ଯେତିକି ନିବିଡ଼ ତାହାଠୁ ଦୃଢ଼ ମୋର ତିକ୍ତତା, ତୁ ଜିତିବାର ମନ୍ତ୍ର ଫୁଙ୍କିଲାବେଳେ… ମୁଁ ହରେଇବାର ଶବ୍ଦ ଯୋଡ଼େ ତୋ’ ଉଜାଡ଼ିବାର ସନ୍ଧିରେ ଅହରହ ଲେପେ… ସଞ୍ଚାରର ନୂଆ ତିଳକ, ସେଇଥିପାଇିଁ ତ ମାଟିଠୁ…
